W dniu 26 czerwca 2026 r. ks. dr Michał Mraczek, wiceprezes Fundacji Obserwatorium Społeczne oraz wykładowca Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu uczestniczył międzynarodowej konferencji naukowej „Faith in Transit: Religion, Migration, and Integration in Europe. Broader Contexts for the Ukrainian Experience”, która odbyła się w Pradze.
Konferencja zgromadziła badaczy z wielu krajów Europy zajmujących się problematyką migracji, religii, integracji społecznej oraz przemian tożsamościowych zachodzących we współczesnych społeczeństwach. W programie znalazły się sesje poświęcone m.in. sekularyzacji, roli Kościołów i wspólnot religijnych w procesach integracji migrantów, doświadczeniom uchodźców z Ukrainy oraz znaczeniu organizacji wyznaniowych w budowaniu solidarności i spójności społecznej.
Ks. dr Michał Mraczek wygłosił referat pt. „The Role and Importance of Pastoral Care for Migrants in their Native Language in the Integration Process as Exemplified by Poles and the Structures of the Polish Catholic Mission in Germany” („Rola i znaczenie opieki duszpasterskiej nad migrantami w języku ojczystym w procesie integracji na przykładzie Polaków i struktur Polskiej Misji Katolickiej w Niemczech”).
W swoim wystąpieniu przedstawił doświadczenie polskiej emigracji, przypominając, że obecnie poza granicami kraju żyje około 22 milionów osób polskiego pochodzenia, podczas gdy w Polsce mieszka około 37,3 miliona obywateli. Zwrócił uwagę, że historia Polski sprawiły, iż język polski i wiara katolicka stały się ważnymi nośnikami narodowej tożsamości. Ten kontekst ma istotne znaczenie dla zrozumienia roli religii w życiu polskich migrantów.
Znaczną część referatu poświęcono historii emigracji Polaków do Niemiec oraz rozwojowi struktur duszpasterstwa polskojęzycznego. Po II wojnie światowej Stolica Apostolska utworzyła Ordynariat dla Polaków w Niemczech, który od 1975 roku został przekształcony w Polską Misję Katolicką w Niemczech. Obecnie funkcjonuje 78 polskich misji, a Msze Święte w języku polskim sprawowane są regularnie w ponad 300 kościołach na terenie Niemiec.
W swoim wystąpieniu ks. dr Mraczek podkreślił, że możliwość korzystania z opieki duszpasterskiej w języku ojczystym nie prowadzi do izolacji migrantów ani tworzenia zamkniętych wspólnot etnicznych. Przeciwnie, duszpasterstwo migrantów powinno pomagać w zachowaniu własnej tożsamości kulturowej i religijnej, jednocześnie wspierając proces odpowiedzialnej integracji ze społeczeństwem kraju przyjmującego.
Prelegent wskazał, że polskie misje katolickie pełnią znacznie szerszą funkcję niż tylko organizowanie życia religijnego. Stają się centrami wsparcia dla migrantów, pomagając w nauce języka, poszukiwaniu pracy i mieszkania, udzielając porad prawnych i psychologicznych oraz wspierając rodziny w codziennych trudnościach. Jak podkreślali cytowani w referacie duszpasterze, ich posługa obejmuje często pomoc osobom chorym, bezdomnym, samotnym czy mającym trudności w kontaktach z niemieckimi instytucjami.
Jednym z najważniejszych wniosków przedstawionych podczas wystąpienia było stwierdzenie, że doświadczenie Polaków w Niemczech pokazuje, iż opieka duszpasterska prowadzona w „języku serca” nie utrudnia integracji, lecz może ją skutecznie wspierać. Potwierdzeniem tego jest fakt, że Polacy, będąc jedną z największych grup migrantów w Niemczech, są jednocześnie uznawani za przykład dobrze zintegrowanej społeczności. Nie tworzą zamkniętych dzielnic etnicznych, a ich obecność w niemieckiej przestrzeni społecznej określana jest wręcz mianem „niewidocznej”, co wynika z wysokiego poziomu integracji i aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym.
Spotkanie w Pradze było okazją do wymiany doświadczeń z naukowcami z Europy Środkowej i Zachodniej oraz nawiązania nowych kontaktów badawczych, które mogą zaowocować kolejnymi wspólnymi projektami naukowymi i społecznymi.
