W świecie, w którym sztuczna inteligencja, centra danych i technologie cyfrowe coraz mocniej wpływają na życie społeczne, gospodarcze i kulturowe, w Watykanie powstała nowa inicjatywa mająca łączyć refleksję technologiczną, ekologiczną i antropologiczną. Papieska Akademia Teologiczna (PATH) powołała Obserwatorium ds. Środowiska i Technologii Cyfrowych, którego celem będzie badanie wpływu nowych technologii na człowieka, relacje społeczne oraz środowisko naturalne.
Nowe Obserwatorium zostało zaprezentowane w siedzibie watykańskiej Dykasterii ds. Komunikacji. W inicjatywę zaangażowani są teologowie, eksperci od ekologii, przedstawiciele świata nauki oraz sektora technologicznego. Jak podkreślają organizatorzy, nie chodzi wyłącznie o ocenę technicznych skutków rozwoju cyfrowego, ale o głębszą refleksję nad kondycją człowieka w epoce cyfrowej.
Technologia potrzebuje refleksji antropologicznej
Przewodniczący Papieskiej Akademii Teologicznej, Antonio Staglianò, zwrócił uwagę, że samo „etyczne” podejście do sztucznej inteligencji już nie wystarcza. Potrzebna jest szersza refleksja teologiczna i antropologiczna, która przypomni o godności osoby ludzkiej i odpowiedzialności za wspólny dom. Według hierarchy technologie cyfrowe wpływają dziś nie tylko na gospodarkę czy komunikację, ale również na psychikę człowieka, relacje społeczne oraz sposób postrzegania rzeczywistości.
Wśród zagrożeń wymieniono między innymi uzależnienia cyfrowe, osamotnienie, depresję, dezinformację oraz ryzyko dominacji wielkich podmiotów technologicznych nad sumieniami i społeczeństwami. Zdaniem przedstawicieli PATH rozwój sztucznej inteligencji musi być powiązany z troską o człowieka i relacje międzyludzkie.
Integralna ekologia i odpowiedzialność społeczna
Nowe Obserwatorium wpisuje się w nurt ekologii integralnej rozwijanej przez Kościół katolicki, szczególnie po publikacji encykliki Laudato si’. Wskazuje ona, że kryzys ekologiczny nie może być oddzielony od kryzysu społecznego i antropologicznego.
Eksperci uczestniczący w prezentacji przypomnieli, że rozwój technologii cyfrowych wiąże się z ogromnym zapotrzebowaniem na energię, surowce naturalne oraz rozbudowę infrastruktury centrów danych. Coraz częściej mówi się także o środowiskowych kosztach sztucznej inteligencji, takich jak zużycie energii czy emisja CO₂ generowana przez wielkoskalowe systemy obliczeniowe.
Daniela Alba z Sekretariatu ds. Sprawiedliwości Społecznej i Ekologii Towarzystwa Jezusowego podkreśliła, że Nauka Społeczna Kościoła zachęca do promowania integralnego rozwoju, który nie pomija ludzi najsłabszych – społeczności lokalnych, rolników czy ludności tubylczej. Rozwój technologiczny nie może odbywać się kosztem człowieka ani środowiska naturalnego.
Nowa kwestia społeczna XXI wieku
Powołanie watykańskiego Obserwatorium pokazuje, że Kościół coraz wyraźniej dostrzega sztuczną inteligencję i transformację cyfrową jako jedną z kluczowych kwestii społecznych XXI wieku. Rozwój technologii stawia pytania nie tylko o efektywność i postęp, ale także o sens, granice oraz odpowiedzialność człowieka wobec innych ludzi i świata stworzonego.
W tym kontekście szczególnie aktualne stają się pytania o to, czy technologie cyfrowe będą służyły integralnemu rozwojowi człowieka, czy raczej pogłębianiu nierówności, uzależnień i społecznej fragmentacji. Watykańska inicjatywa pokazuje, że refleksja nad sztuczną inteligencją nie może ograniczać się wyłącznie do aspektów technicznych lub ekonomicznych, ale wymaga również namysłu etycznego, społecznego i duchowego.
Więcej informacji można znaleźć na stronie Vatican News oraz w komunikacie Biura Prasowego Stolicy