Trzeci, finałowy dzień IX Festiwalu Katolickiej Nauki Społecznej poświęcony został prezentacji Raportu Fundacji Obserwatorium Społeczne dotyczącego badań postaw religijno-społecznych w Archidiecezji Wrocławskiej oraz dyskusji nad jego wnioskami. Debata odbyła się w Cafe Ludwik przy ul. Wspólnej w Warszawie.
Uczestnicy i otwarcie spotkania
W rozmowie udział wzięli:
- ks. dr hab. Rafał Kowalski, prof. Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu, prezes Zarządu Fundacji Obserwatorium Społeczne,
- prof. Wojciech Świątkiewicz z Uniwersytetu Śląskiego, współautor raportu,
- Piotr Sutowicz, dyrektor Instytutu Katolickiej Nauki Społecznej Katolickiego Stowarzyszenia Civitas Christiana.
Debatę moderował Wojciech Iwanowski, sekretarz Fundacji Obserwatorium Społeczne, a zebranych powitał Mateusz Zbróg, prezes Zarządu Civitas Christiana. W swoim słowie otwierającym podkreślił unikalny charakter badań – prowadzonych w identycznej formule w latach 2011 i 2022 – co pozwala uchwycić realne zmiany religijności na Dolnym Śląsku.
Prezentacja raportu
Wprowadzenia do raportu dokonał ks. prof. Rafał Kowalski, określając obserwowane procesy mianem „ukrytej sekularyzacji” – zjawiska rozwijającego się od lat, mającego charakter globalny. Z danych wynika m.in. spadek liczby osób głęboko wierzących, osłabienie wiary w podstawowe prawdy chrześcijaństwa, coraz rzadsze korzystanie z sakramentu spowiedzi, a także zmniejszenie uczestnictwa w tradycyjnych praktykach, takich jak kolęda czy święcenie pokarmów. – Lawinowo rośnie grupa osób, dla których życie religijne nie ma znaczenia – zauważył prelegent.
Głos ekspertów
Prof. Wojciech Świątkiewicz zwrócił uwagę na konieczność rozróżnienia między sekularyzacją (wycofywaniem się religii z życia publicznego) a laicyzacją (zanikiem religijnych przesłanek w myśleniu ludzi).
Piotr Sutowicz podkreślił rolę pandemii covid-19, która – jak mówił – „ujawniła nagość króla”. Zamknięcie świątyń i przeniesienie praktyk religijnych do internetu spowodowało, że część wiernych nie powróciła już do wspólnoty parafialnej. Wskazał także pozytywne przykłady: zaangażowanie Kościoła w debatę o ochronie życia w czasie wyborów prezydenckich oraz rosnącą liczbę powołań i studentów teologii.
Ks. prof. Kowalski zaznaczył, że raport nie zaskakuje, ale obnaża złudzenia: – Pozwalają nam one przestać się oszukiwać, że ludzie wrócą do Kościoła. Wyraził jednak zaskoczenie brakiem pogłębionej reakcji Kościoła na wyniki badań sprzed trzech lat i brakiem poważnej dyskusji wokół nich.
Prof. Świątkiewicz natomiast zauważył, że wskaźniki religijności przed i po pandemii pozostają podobne, a spadek praktyk był zauważalny już wcześniej. Podkreślił, że covid często traktowany jest jako łatwe wytłumaczenie. Wskazał także na konieczność badań nad religijnością w sieci, przywołując przykład Austrii, gdzie w czasie pandemii dwukrotnie wzrosła liczba uczestników aktywności religijnych online.
Dyskusja
Rozmowa dotyczyła również m.in. wpływu czarnych marszów na obraz Kościoła w przestrzeni publicznej, nasilających się postaw antyklerykalnych, procesów gettoizacji Kościoła oraz rosnącego poczucia zagrożenia wśród duchowieństwa.
W podsumowaniu prof. Świątkiewicz wskazał, że obecne spory doktrynalne i brak jasnych stanowisk Kościoła w kluczowych kwestiach wpływają na religijność wiernych. – Kościół powinien zapytać, gdzie są ludzie, i tam ich szukać – dziś są w internecie – dodał.
Ks. prof. Kowalski zaakcentował natomiast pierwszeństwo indykatywu zbawczego przed moralnym oraz potrzebę odwagi w podejmowaniu nowych inicjatyw pastoralnych: – Trzeba nowych pomysłów, odpowiadających na dzisiejsze wyzwania. Tego nam brakuje.
Debatę zakończyła żywa wymiana zdań z uczestnikami spotkania.
(Za: https://e-civitas.pl/pl/aktualnosci/potrzeba-nowych-pomyslow-i-inicjatyw-debata-nad-raportem-nt-badan-postaw-religijno-spolecznych-w-archidiecezji-wroclawskiej-na-zakonczenie-festiwalu-kns
fot. Marta Karpińska, e-civitas.pl)
